Tật Khúc Xạ: Nguyên Nhân, Phân Loại Và 1 Số Giải Pháp Điều Trị Hiện Đại

Tật khúc xạ là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây giảm thị lực ở cả trẻ em và người trưởng thành. Khi hình ảnh không hội tụ chính xác trên võng mạc, mắt sẽ nhìn mờ ở một hoặc nhiều khoảng cách, ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, công việc và chất lượng cuộc sống. 

Bệnh viện Mắt Hà Nội – Bắc Ninh là địa chỉ tin cậy cho bệnh nhân gặp phải các vấn đề về tật khúc xạ, với trang thiết bị hiện đại, công nghệ phẫu thuật tiên tiến và đội ngũ bác sĩ tuyến đầu trực tiếp thăm khám và phẫu thuật. Bệnh viện cam kết mang lại giải pháp điều trị tật khúc xạ hiệu quả, an toàn và bền vững, giúp bệnh nhân cải thiện thị lực, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu toàn diện về tật khúc xạ từ cơ chế hình thành, các dạng thường gặp cho đến những giải pháp điều chỉnh và điều trị hiện đại đang được áp dụng tại các bệnh viện mắt chuyên khoa.

1. Tật khúc xạ là gì?

Tật khúc xạ là tình trạng mắt không đưa được hình ảnh hội tụ chính xác lên võng mạc khi ở trạng thái nghỉ điều tiết. Thay vì tạo ra hình ảnh rõ ràng, sắc nét, ánh sáng bị lệch tiêu điểm, khiến người bệnh nhìn mờ ở một hoặc nhiều khoảng cách.

Cơ chế tạo ảnh trên võng mạc. Ở mắt bình thường, giác mạc và thủy tinh thể phối hợp như một hệ thống thấu kính, giúp tia sáng hội tụ đúng tại võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi mắc tật khúc xạ, sự mất cân đối giữa công suất khúc xạ của mắt và chiều dài trục nhãn cầu làm cho tiêu điểm rơi trước hoặc sau võng mạc, khiến hình ảnh không còn rõ ràng.

Vì sao tật khúc xạ gây nhìn mờ? Khi hình ảnh không hội tụ đúng võng mạc:

• Não tiếp nhận tín hiệu hình ảnh bị nhòe, thiếu sắc nét.
• Mắt phải tăng cường điều tiết để cố gắng bù trừ sai lệch.
• Việc điều tiết kéo dài dễ dẫn đến mỏi mắt, nhức đầu và giảm hiệu suất làm việc cũng như học tập.

Bệnh viện Mắt Hà Nội – Bắc Ninh với hệ thống máy móc tiên tiến và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ giúp bệnh nhân chẩn đoán chính xác và có phương pháp điều trị tật khúc xạ phù hợp, hiệu quả.

2. Các loại tật khúc xạ thường gặp

Trong nhãn khoa, tật khúc xạ không chỉ có một dạng duy nhất mà bao gồm nhiều loại khác nhau, tùy thuộc vào vị trí hội tụ của ánh sáng trên võng mạc và khả năng điều tiết của mắt. Việc nhận biết đúng từng loại tật khúc xạ là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương pháp chỉnh kính và điều trị phù hợp.

2.1. Cận thị

Cận thị là dạng tật khúc xạ phổ biến nhất hiện nay, xảy ra khi hình ảnh hội tụ trước võng mạc. Người bệnh nhìn rõ ở gần nhưng mờ khi nhìn xa, thường gặp ở học sinh, sinh viên và người làm việc nhiều với màn hình điện tử.

2.2. Viễn thị

Viễn thị là tật khúc xạ mà tiêu điểm nằm sau võng mạc, khiến mắt phải điều tiết liên tục để nhìn rõ. Người viễn thị thường khó nhìn gần, dễ mỏi mắt, nhức đầu, đặc biệt khi đọc sách hoặc làm việc cự ly gần.

2.3. Loạn thị

Loạn thị thuộc nhóm tật khúc xạ do bề mặt giác mạc hoặc thủy tinh thể không đều, làm ánh sáng hội tụ thành nhiều điểm. Hình ảnh vì vậy bị méo hoặc nhòe ở cả xa lẫn gần.

2.4. Lão thị

Lão thị là tật khúc xạ sinh lý liên quan đến tuổi tác, thường xuất hiện sau 40 tuổi khi khả năng điều tiết của thủy tinh thể giảm dần. Người bệnh gặp khó khăn khi nhìn gần và cần kính hỗ trợ đọc.

2.5. Tật khúc xạ phối hợp

Tật khúc xạ phối hợp là tình trạng một người mắc đồng thời nhiều dạng tật khúc xạ, như cận thị kèm loạn thị hoặc viễn thị kèm lão thị. Những trường hợp này cần được thăm khám chuyên sâu để hiệu chỉnh chính xác và tối ưu thị lực.

3. Nguyên nhân gây tật khúc xạ

Để hiểu rõ vì sao tật khúc xạ ngày càng phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi, cần nhìn nhận đây là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố tác động lên cấu trúc và chức năng quang học của mắt.

3.1. Yếu tố di truyền

Di truyền đóng vai trò quan trọng trong tật khúc xạ, nhất là cận thị và loạn thị. Trẻ có cha mẹ mắc tật khúc xạ sẽ có nguy cơ cao hơn do đặc điểm cấu trúc nhãn cầu và công suất khúc xạ được di truyền.

3.2. Sự phát triển của nhãn cầu

Sự mất cân đối giữa chiều dài trục nhãn cầu và công suất khúc xạ của giác mạc – thủy tinh thể là nguyên nhân trực tiếp gây tật khúc xạ. Nhãn cầu phát triển quá dài hoặc quá ngắn đều làm tiêu điểm không rơi đúng võng mạc.

3.3. Thói quen sinh hoạt và học tập

Việc đọc sách, sử dụng điện thoại, máy tính ở cự ly gần trong thời gian dài, tư thế không đúng và thiếu thời gian nghỉ ngơi khiến mắt phải điều tiết liên tục, góp phần thúc đẩy tật khúc xạ tiến triển.

3.4. Yếu tố môi trường và công nghệ số

Ánh sáng không phù hợp, không gian học tập thiếu ánh sáng tự nhiên và sự gia tăng thiết bị số là những yếu tố môi trường làm gia tăng tỷ lệ tật khúc xạ trong xã hội hiện đại.

4. Dấu hiệu và triệu chứng của tật khúc xạ

Tật khúc xạ thường tiến triển âm thầm, các biểu hiện ban đầu khá nhẹ nên dễ bị bỏ sót, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người trẻ tuổi. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu đặc trưng sẽ giúp thăm khám kịp thời, từ đó hạn chế ảnh hưởng lâu dài đến thị lực và chất lượng cuộc sống.

4.1. Nhìn mờ xa hoặc nhìn mờ gần

Người bị tật khúc xạ thường không nhìn rõ ở một khoảng cách nhất định. Có trường hợp nhìn mờ khi nhìn xa, có trường hợp lại khó nhìn gần, hoặc hình ảnh bị méo, nhòe do loạn thị. Mức độ mờ phụ thuộc vào loại và độ nặng của tật khúc xạ.

4.2. Nhức mắt, mỏi mắt, đau đầu

Khi mắt phải điều tiết liên tục để bù trừ sai lệch khúc xạ, cảm giác mỏi mắt, căng tức quanh hốc mắt hoặc đau đầu dễ xuất hiện, đặc biệt sau thời gian dài đọc sách, học tập hoặc làm việc với máy tính.

4.3. Nheo mắt, chảy nước mắt

Nheo mắt là phản xạ thường gặp nhằm tăng độ nét hình ảnh tạm thời ở người mắc tật khúc xạ. Một số trường hợp còn kèm theo chảy nước mắt, cảm giác cộm hoặc khó chịu ở mắt khi tập trung nhìn lâu.

4.4. Ảnh hưởng đến học tập và lao động

Nếu không được phát hiện và điều chỉnh sớm, tật khúc xạ có thể làm giảm khả năng tập trung, hiệu suất học tập và công việc. Về lâu dài, tình trạng này còn ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày và chất lượng cuộc sống.

5. Chẩn đoán tật khúc xạ trong lâm sàng

Tại Bệnh viện Mắt Hà Nội – Bắc Ninh, quá trình chẩn đoán tật khúc xạ được thực hiện với sự hỗ trợ của các thiết bị hiện đại như máy đo khúc xạ tự động, đo bản đồ giác mạc và siêu âm nhãn cầu. Các bước chẩn đoán bao gồm:

5.1. Đo thị lực

Đo thị lực là bước thăm khám ban đầu nhằm đánh giá khả năng nhìn rõ của mắt ở các khoảng cách khác nhau. Kết quả đo thị lực giúp phát hiện sớm dấu hiệu tật khúc xạ và theo dõi hiệu quả điều chỉnh sau này.

5.2. Đo khúc xạ tự động và chủ quan

Đo khúc xạ tự động cung cấp thông số ban đầu về độ cận, viễn hoặc loạn thị. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành đo khúc xạ chủ quan để tinh chỉnh, đảm bảo kết quả phù hợp nhất với cảm nhận thị giác thực tế của người bệnh.

5.3. Đo chiều dài trục nhãn cầu

Đây là kỹ thuật quan trọng, đặc biệt trong theo dõi tiến triển cận thị ở trẻ em và thanh thiếu niên. Chiều dài trục nhãn cầu tăng bất thường thường liên quan đến tật khúc xạ tiến triển và nguy cơ biến chứng về sau.

5.4. Vai trò của khám mắt định kỳ

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm tật khúc xạ, theo dõi sự thay đổi theo thời gian và can thiệp kịp thời. Điều này đặc biệt cần thiết đối với trẻ em, học sinh và người thường xuyên làm việc với thiết bị điện tử.

6. Các phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ

Bệnh viện Mắt Hà Nội – Bắc Ninh cung cấp các giải pháp điều chỉnh tật khúc xạ phù hợp với từng đối tượng bệnh nhân:

6.1. Kính gọng

Kính gọng là phương pháp phổ biến, an toàn và dễ sử dụng nhất. Kính giúp điều chỉnh khúc xạ chính xác, phù hợp cho hầu hết các loại tật khúc xạ và nhiều đối tượng khác nhau.

6.2. Kính áp tròng

Kính áp tròng mang lại tính thẩm mỹ và tầm nhìn rộng hơn so với kính gọng. Tuy nhiên, người sử dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn vệ sinh và thời gian đeo để tránh biến chứng.

6.3. Orthokeratology (Ortho-K)

Ortho-K là phương pháp đeo kính áp tròng cứng ban đêm nhằm định hình giác mạc tạm thời. Phương pháp này thường được áp dụng trong kiểm soát tiến triển cận thị ở trẻ em và thanh thiếu niên.

6.4. Điều chỉnh lối sống và ánh sáng học tập

Bên cạnh các phương tiện hỗ trợ thị lực, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt như giữ khoảng cách đọc phù hợp, đảm bảo ánh sáng học tập đầy đủ, hạn chế thiết bị điện tử và tăng thời gian hoạt động ngoài trời cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát tật khúc xạ.

7. Điều trị tật khúc xạ bằng phẫu thuật

Khi các phương pháp điều chỉnh thông thường không còn đáp ứng tốt nhu cầu thị giác, điều trị tật khúc xạ bằng phẫu thuật được xem là giải pháp giúp cải thiện thị lực rõ rệt và ổn định lâu dài. Việc lựa chọn phương pháp can thiệp cần dựa trên thăm khám chuyên sâu và đánh giá toàn diện tình trạng mắt.

7.1. Phẫu thuật laser điều chỉnh tật khúc xạ

Các kỹ thuật laser như LASIK, SMILE hay Femto LASIK sử dụng tia laser chính xác để thay đổi hình dạng giác mạc, giúp ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc. Đây là nhóm phẫu thuật phổ biến, mang lại thời gian hồi phục nhanh và cải thiện thị lực rõ rệt cho nhiều trường hợp cận thị, viễn thị và loạn thị.

7.2. Phẫu thuật đặt kính nội nhãn

Với những bệnh nhân không phù hợp phẫu thuật laser, đặt kính nội nhãn như ICL hoặc Phakic IOL là lựa chọn thay thế hiệu quả. Phương pháp này không làm thay đổi giác mạc mà bổ sung thêm thấu kính nhân tạo vào trong mắt, giúp điều chỉnh tật khúc xạ cao một cách an toàn.

7.3. Chỉ định và chống chỉ định

Không phải mọi trường hợp tật khúc xạ đều có thể phẫu thuật. Độ tuổi, độ ổn định khúc xạ, tình trạng giác mạc và các bệnh lý mắt kèm theo là những yếu tố quan trọng quyết định chỉ định hay chống chỉ định can thiệp phẫu thuật.

8. Tật khúc xạ ở trẻ em và người trưởng thành

Tật khúc xạ có biểu hiện và tiến triển khác nhau giữa trẻ em và người trưởng thành, đòi hỏi cách tiếp cận theo dõi và điều trị phù hợp cho từng nhóm tuổi.

8.1. Đặc điểm tật khúc xạ học đường

Ở trẻ em, tật khúc xạ thường phát hiện trong độ tuổi học đường, đặc biệt là cận thị. Việc học tập nhiều, sử dụng thiết bị điện tử sớm và thiếu thời gian ngoài trời làm tăng nguy cơ tiến triển nhanh.

8.2. Tiến triển cận thị

Cận thị ở trẻ em có xu hướng tăng dần theo thời gian nếu không được kiểm soát. Theo dõi định kỳ giúp đánh giá tốc độ tiến triển và áp dụng các biện pháp can thiệp phù hợp nhằm hạn chế biến chứng về sau.

8.3. Kiểm soát và phòng ngừa biến chứng

Kiểm soát tật khúc xạ sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng như nhược thị, bong võng mạc hoặc thoái hóa đáy mắt. Ở người trưởng thành, việc duy trì khám mắt định kỳ cũng góp phần bảo vệ thị lực và chất lượng sống lâu dài.

9. Vai trò của bệnh viện mắt chuyên khoa trong điều trị tật khúc xạ

Việc điều trị tật khúc xạ không chỉ dừng lại ở chẩn đoán đúng mà còn đòi hỏi theo dõi lâu dài và lựa chọn giải pháp phù hợp cho từng người bệnh. Trong đó, bệnh viện mắt chuyên khoa giữ vai trò then chốt, đảm bảo độ chính xác, an toàn và hiệu quả điều trị.

9.1. Hệ thống thiết bị chẩn đoán hiện đại

Các bệnh viện mắt chuyên khoa được trang bị đầy đủ máy đo khúc xạ tự động, sinh trắc học nhãn cầu, đo bản đồ giác mạc và các thiết bị đánh giá thị lực chuyên sâu. Hệ thống này giúp phát hiện chính xác loại và mức độ tật khúc xạ, đồng thời hỗ trợ theo dõi tiến triển theo thời gian.

9.2. Đội ngũ bác sĩ khúc xạ phẫu thuật

Bác sĩ chuyên khoa mắt, đặc biệt là các bác sĩ khúc xạ và phẫu thuật khúc xạ, có kinh nghiệm trong thăm khám, tư vấn và điều trị nhiều dạng tật khúc xạ khác nhau. Trình độ chuyên môn và kinh nghiệm lâm sàng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế rủi ro và tối ưu kết quả thị giác.

9.3. Cá nhân hóa phương pháp điều trị

Mỗi bệnh nhân tật khúc xạ có đặc điểm mắt, nhu cầu sinh hoạt và điều kiện sức khỏe khác nhau. Bệnh viện mắt chuyên khoa cho phép cá nhân hóa phương pháp điều trị, từ kính gọng, kính áp tròng, Ortho-K đến phẫu thuật laser hoặc đặt kính nội nhãn, nhằm đạt hiệu quả phù hợp và bền vững.

9.4. Địa chỉ điều trị tật khúc xạ uy tín

Một trong những cơ sở được nhiều người bệnh tin tưởng là Bệnh viện Mắt Hà Nội – Bắc Ninh, nơi cung cấp dịch vụ khám và điều trị tật khúc xạ theo hướng chuyên sâu, hiện đại và an toàn.

• Địa chỉ: Lô 4 Đường Hùng Vương, Phường Bắc Giang, Bắc Ninh
• Hotline: 098 842 88 68
• Website: https://mf627.techfindme.xyz/
• Email: benhvienmathanoibacninh@gmail.com

10. Kết luận

Tật khúc xạ là vấn đề thị giác phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Việc lựa chọn bệnh viện mắt chuyên khoa uy tín, kết hợp thăm khám định kỳ và cá nhân hóa phương pháp điều trị, sẽ giúp người bệnh duy trì thị lực ổn định, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.